Ανάγνωση, Γραφή, Γραπτή Έκφραση, Ορθογραφία, Αριθμητική… Απαραίτητες δεξιότητες για την ομαλή σχολική πορεία των μαθητών, αλλά και θεμελιώδη εφόδια για την επαγγελματική και την κοινωνικο-οικονομική ανέλιξη του ατόμου.
Αν έχετε την υποψία ότι το παιδί σας παρουσιάζει δυσκολίες στις παραπάνω δεξιότητες, τότε ίσως πρόκειται για κάποια Μαθησιακή Δυσκολία βιολογικής αιτίας π.χ. Δυσλεξία, Δυσορθογραφία, Δυσαριθμησία, Μικτή Διαταραχή Σχολικών Ικανοτήτων ή γενική μαθησιακή δυσκολία που προκαλείται από αρνητικές περιβαλλοντικές αιτίες ή από χαμηλή ευφυία. Οι Μαθησιακές Δυσκολίες βελτιώνονται σημαντικά και μάλιστα με επιτυχία. Όσο πιο γρήγορα διαγνωστούν και αντιμετωπιστούν, τόσο καλύτερα τα αποτελέσματα.
Τα ταμεία (ΕΟΠΥΥ) ΚΑΛΥΠΤΟΥΝ το κόστος της Αντιμετώπισης.
Η Ανάγνωση και η Γραφή αποτελούν τα θεμελιώδη εφόδια για την επαγγελματική και την Κοινωνικο-Οικονομική μας ανέλιξη, καθώς και για την Επιτυχία-Ευτυχία μας. Σε αντίθεση με τον προφορικό λόγο, η εκμάθηση της Ανάγνωσης και της Γραφής απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση και εξάσκηση. Τυχόν Μαθησιακές Δυσκολίες, πρέπει να διαγνωσθούν και να αντιμετωπισθούν όσο το δυνατόν νωρίτερα, κατά προτίμηση από την Προσχολική ηλικία (π.χ. με το Αντικειμενικό, Βιολογικό Τεστ Παυλίδη – Pavlidis Test), διότι αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως και επιτυχώς, τότε η καθημερινή σχολική αποτυχία προκαλεί αισθήματα μειονεξίας, μειωμένη Αυτοπεποίθηση και Αυτοεκτίμηση, καθώς και άλλα ψυχοκοινωνικά προβλήματα, που οδηγούν στην δυστυχία.
Ορισμοί Μαθησιακών Δυσκολιών
Οι ορισμοί για τις Μαθησιακές Δυσκολίες είναι πολλοί και διαφορετικοί μεταξύ τους, δυστυχώς όμως δεν υπάρχει διεθνώς ένας κοινά αποδεκτός θετικός-αιτιολογικός ορισμός. Όλοι οι ορισμοί έχουν ως κοινό τους στοιχείο τα κριτήρια αποκλεισμού. Δηλαδή, λόγω έλλειψης της κατάλληλης επιστημονικής γνώσης, αποκλείουμε όλες τις πιθανές αιτίες που γνωρίζουμε ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν τις Γενικές Μαθησιακές Δυσκολίες και αν αυτές οι αιτίες δεν τις εξηγούν, τότε και λαμβάνοντας υπόψιν τις ψυχο-εκπαιδευτικές επιδόσεις του παιδιού σε σχέση με τις αναμενόμενες για την τάξη και την ηλικία του, βγαίνει η διάγνωση των Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών.
Ο ορισμός των Μαθησιακών Δυσκολιών της Νational Joint Committee of Learning Difficulties (1988) είναι ο εξής:
«Οι Μαθησιακές Δυσκολίες είναι ένας γενικευμένος όρος που περιγράφει μια μεγάλη ομάδα πολύμορφων δυσκολιών οι οποίες εκδηλώνονται με ένα ευρύ φάσμα γλωσσικών διεργασιών και αναφέρεται στη λειτουργία και εκμάθηση της ομιλίας, της ανάγνωσης, της γραφής, της κατανόησης και των μαθηματικών. Αυτά τα προβλήματα είναι εγγενή στο άτομο, θεωρούνται ότι υπάρχουν εξαιτίας της δυσλειτουργίας του κεντρικού νευρικού συστήματος και είναι δυνατόν να εκδηλώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Μαζί με τις Μαθησιακές Δυσκολίες είναι δυνατόν να συνυπάρχουν προβλήματα αυτορρύθμισης της συμπεριφοράς, κοινωνικής αντίληψης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης τα οποία όμως από μόνα τους δεν προσδιορίζουν μια Μαθησιακή Δυσκολία. Επίσης οι Μαθησιακές Δυσκολίες μπορούν να παρατηρούνται ταυτόχρονα με άλλα προβλήματα (π.χ. λειτουργική αδυναμία αισθήσεων, νοητική υστέρηση, σοβαρή συναισθηματική διαταραχή) ή με εξωγενείς επιρροές (πολιτισμικές διαφορές, υστερημένο γλωσσικό περιβάλλον, ανεπαρκής ή ακατάλληλη εκπαίδευση), δεν είναι όμως αποτέλεσμα αυτών των συνθηκών ή επιρροών».
Κατηγορίες Μαθησιακών Δυσκολιών
Οι Μαθησιακές Δυσκολίες χωρίζονται σε 2 κατηγορίες: 1) Γενικές & 2) Ειδικές.
Γενικές Μαθησιακές Δυσκολίες
Συνήθως Δευτερογενείς – Εξωγενείς – Περιβαλλοντικής Αιτιολογίας. Οφείλονται σε αρνητικούς ψυχο-εκπαιδευτικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, σε έλλειψη προσπάθειας, σε χαμηλό ΙQ ή σε σημαντικές αισθητηριακές ή εγκεφαλικές βλάβες οι οποίες σχετίζονται με τη διαταραχή, (π.χ. αν δεν βλέπει, δεν θα μπορεί να διαβάσει κανονικά).
Οι μαθητές με Γενική Μαθησιακή Δυσκολία υστερούν γενικά σε όλα τα μαθήματα και στα προφορικά και στα γραπτά, και στα θεωρητικά-φιλολογικά και στα πρακτικά.
Πρωτογενείς – Βιολογικής αιτιολογίας Μαθησιακές Δυσκολίες, στις οποίες το παιδί υστερεί μόνον σε ορισμένα είδη μαθημάτων. Προϋποθέτουν:
Κανονική ή ανώτερη ευφυΐα ή τουλάχιστον όχι χαμηλή,
Βιολογικο-νευρολογικά αίτια, που είναι κυρίως κληρονομικά. Δηλαδή, γεννιούνται με Δυσλεξία, κλπ, δεν προκαλούνται από το περιβάλλον.
Η Δυσλεξία και η Δυσορθογραφία είναι οι συχνότερες Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες. Πιο συγκεκριμένα Σύμφωνα με το DSM-IV (Διαγνωστικό Εγχειρίδιο της Αμερικάνικης Ψυχιατρικής Εταιρίας) έχουμε:
Διαταραχή ανάγνωσης (Δυσλεξία)
Διαταραχή μαθηματικών (Δυσαριθμησία)
Διαταραχή γραπτής έκφρασης (Δυσορθογραφία)
Μαθησιακές Δυσκολίες μη προσδιοριζόμενες αλλιώς
Ενώ, σύμφωνα με το ICD-10 (διαγνωστικό εγχειρίδιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας) έχουμε:
Οι μαθητές με Ειδική Μαθησιακή Δυσκολία υστερούν μόνον σε ορισμένα μαθήματα, π.χ. είναι πολύ καλύτεροι στα πρακτικά μαθήματα και στα προφορικά, ενώ υστερούν σημαντικά στα θεωρητικά-φιλολογικά και στα γραπτά, γι’ αυτό και εξετάζονται προφορικά σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες δεν μπορεί να οφείλονται ούτε σε τεμπελιά (ο τεμπέλης είναι τεμπέλης σε όλα), ούτε στις ίδιες αιτίες που προκαλούν τις Γενικές Μαθησιακές Δυσκολίες (διότι αν οφείλονταν στις προαναφερθείσες αιτίες, τότε θα ήταν ίδιες με τις Γενικές Μαθησιακές Δυσκολίες).
Δυσγραφία - Διαταραχή της Γραπτής Έκφρασης
Η ικανότητα γραφής του μαθητή είναι σημαντικά χαμηλότερη από την προφορική έκφραση των ίδιων εννοιών και από την αναμενόμενη επίδοσή του, σύμφωνα με την ηλικία, την προσπάθεια, την ευφυΐα και την κατάλληλη εκπαίδευσή του.
Χαρακτηρίζεται από τη δυσκολία να μεταφέρει τη σκέψη του στο γραπτό, δηλαδή να γράφει προτάσεις γραμματικά, συντακτικά σωστές, και οργανωμένες παραγράφους (συνήθως είναι πολύ περιληπτικές, σχεδόν τηλεγραφικές και ασύνδετες).
Συνήθως είναι και ανορθόγραφος (μολονότι γνωρίζει τους γραμματικούς κανόνες, συνήθως δεν μπορεί να τους εφαρμόζει σωστά), ακαλλίγραφος, με δυσανάγνωστο ή ‘άσχημο’ γραφικό χαρακτήρα, π.χ. ανομοιογενές μέγεθος και κόλλημα σειρών, μέγεθος και σχήμα γραμμάτων, λέξεων, αργή ταχύτητα γραφής, κλπ. Η Δυσγραφία και η Δυσορθογραφία είναι ανεξάρτητες από την ικανότητα να διαβάζει σωστά και γρήγορα, αλλά συχνότατα συνυπάρχουν με τη Δυσλεξία, της οποίας το θεμελιώδες διά βίου διαγνωστικό κριτήριο είναι η πολύ Αργή και με Λάθη Ανάγνωση. Επίσης, πολύ συχνά συνυπάρχει και με τη ΔΕΠΥ και κυρίως με τη Διάσπαση Προσοχής.
Μετράται-αξιολογείται με σταθμισμένα τεστ, που συνήθως δίνονται ατομικά. Για να δοθεί η διάγνωση της Δυσγραφίας – Δυσορθογραφίας με βάση κυρίως τα παραπάνω συμπτώματα, είναι απαραίτητο αυτές οι δυσκολίες να παρεμποδίζουν σημαντικά τη σχολική – ακαδημαϊκή επίδοση ή την καθημερινή ζωή του.
ΕΙΚΟΝΑ 1. Ορθογραφία- Έκθεση Δυσλεξικού Παιδιού με Δυσγραφία, 10 Ετών 2 ΜηνώνΕΙΚΟΝΑ 2. Ορθογραφία Δυσλεξικού Αγοριού με Δυσγραφία, 9 Ετών
Δυσαριθμησία - Διαταραχή Μαθηματικών
Η μαθηματική ικανότητα του μαθητή είναι σημαντικά χαμηλότερη από την αναμενόμενη, σύμφωνα με την ηλικία, την προσπάθεια, την ευφυΐα και την κατάλληλη εκπαίδευσή του.
Παρουσιάζουν σε σημαντικό βαθμό μία ή περισσότερες από τις παρακάτω δυσκολίες:
Να επιλύουν προβλημάτα (Μαθηματική Λογική).
Να εκτελούν μαθηματικές πράξεις (μερικές φορές σωστή λογική, αλλά λάθος αποτέλεσμα).
Στην Προπαίδεια.
Να εκτελούν νοερές πράξεις.
Να θυμούνται μαθηματικές εξισώσεις και έννοιες.
Να διαβάζουν ή γράφουν μαθηματικά σύμβολα, ιδίως όταν έχουν παρόμοια εμφάνιση (π.χ. “6” με “9”, “9” με “ρ”, “3” με “8” ή “3” με “ε”).
Να αντιστρέφουν δύο ψηφία, καθώς τα διαβάζουν (π.χ. 37, 73).
Να κατανοούν χρονικές έννοιες.
Να αναγνωρίζουν την ώρα.
Να διαχειρίζονται τον χρόνο (άσκοπα διαλείμματα).
Στη γενική αλληλοδιαδοχή (π.χ. δέσιμο κορδονιών, κουμπιά πουκαμίσου, κόμπου γραβάτας).
Στη χρονική αλληλοδιαδοχή (π.χ. χθες, σήμερα, αύριο).
Στον προσανατολισμό (π.χ. δεξιά, αριστερά).
Στην κατεύθυνση.
Να διαχειρίζονται χρήματα και συναλλαγές.
Συνήθως συνυπάρχει και με άλλες Μαθησιακές Δυσκολίες, π.χ. Δυσλεξία, Δυσορθογραφία, Δυσγραφία, και με ΔΕΠΥ.
Μετράται-αξιολογείται με σταθμισμένα τεστ που συνήθως δίνονται ατομικά. Για να δοθεί η διάγνωση της Δυσαριθμησίας με βάση κυρίως τα παραπάνω συμπτώματα, είναι απαραίτητο αυτές οι δυσκολίες να παρεμποδίζουν σημαντικά τη σχολική – ακαδημαϊκή επίδοση ή την καθημερινή ζωή του.
ΕΙΚΟΝΑ 1. Γραφή Αριθμών, Δυσλεξικού Αγοριού με ΔΕΠΥ, 8 Ετών & 8 Μηνών
